Waar staan we nu en wat zijn de volgende stappen?
We streven naar een brede beweging met de Dialoog voor onderwijs, waarbij een groeiende groep mensen zich aansluit. De afgelopen twee jaar zijn we in diverse samenstellingen bezig geweest te bezien of we tot meer richting en onderling begrip konden komen. Zowel bij de verschillende gesprekspartners, als bij onszelf, bestaat grote behoefte om in goede harmonie, en vanuit een breed gedragen inhoudelijke opdracht voor het onderwijs, te komen tot focus en helderheid over richting, ruimte en rekenschap, voor alle partijen in ons stelsel. Met begrip voor elkaars context, maar met een gemeenschappelijk doel: een gedragen agenda voor het onderwijs voor de komende periode, die ons allen de richting en ruimte geeft om onze opdracht zo goed mogelijk uit te voeren.
Vraag is alleen: hoe komen we daartoe? We hebben gemerkt dat een belangrijke en noodzakelijke randvoorwaarde is dat je met elkaar vooraf afspreekt hoe je het gesprek voert en met welke houding je zo’n gesprek in gaat. Daarnaast is het belangrijk om respect te hebben voor de werkelijkheid waar alle partners in functioneren. Zo hebben besturen raden van toezicht waar afspraken mee zijn gemaakt, de Inspectie heeft wettelijke taken en OCW heeft te maken met de onvoorspelbaarheid van de politiek, regeerakkoorden en toezeggingen voor brieven op deelonderwerpen aan de Kamer. Volgens ons zou het helpen als je met elkaar, op hoofdlijnen, afspraken maakt op zowel houding als inhoud, om te zorgen dat iedereen in zijn eigen rol versterkt wordt. Zodat we met elkaar uiteindelijk een breder gedragen, beter onderbouwde en stootvaste richting voor het onderwijs kunnen creëren, en als sector steviger positie hebben in de waan van alledag.
7 februari: dialoog met sleutelfiguren in de sector
Om te komen tot een gedragen agenda voor het onderwijs, die ons richting en ruimte geeft om onze opdracht goed uit te voeren, heb je ‘the whole system’ nodig. Ook de mensen die nu in of namens verschillende deelorganisaties medebepalend zijn voor de landelijke (beleids)richting en besluitvorming. Op 7 februari gaan we met vertegenwoordigers van deze organisaties in gesprek. Het gaat dan om organisaties als Schoolleiders VO, Operation Education, het RED-team, Leve het onderwijs, ministerie van OCW, PO- en VO-raad, Aob, Verus, Onderwijsraad, Leraren van het jaar, Inspectie en het LAKS. Niet alle organisaties zijn aanwezig op 7 februari, maar we nemen wel de input vanuit alle organisaties mee in de dialoog.
Wij zijn ervan overtuigd dat alleen als we ons sámen committeren aan ons doel (een gedragen onderwijsagenda die ons richting en ruimte geeft) er kans van slagen is. Hierover voeren we op 7 februari dus het gesprek en kijken we wat daarvoor nodig is, welke afspraken we daarover kunnen maken en welke onderwerpen zich dan in eerste instantie lenen voor het voeren van dit gezamenlijke gesprek. Lopende gesprekken gaan we niet ‘over’ doen, maar we verkennen met elkaar of het mogelijk is hier een soort paraplu boven te hangen met de richting (wat willen we bereiken?), de ruimte (waar kunnen we het over eens worden?), rekenschap (wie legt er verantwoording af, aan wie en hoe?) en ‘met wie’ (wie voert het uit?).
13 december: terug naar de inhoud
Waar de bijeenkomst op 20 september vooral over houding ging, zijn we tijdens de bijeenkomst van 13 december weer verder in dialoog gegaan over de inhoud. Aan drie tafels gingen we met ‘the whole system’ en volgens onze dialoogregels in gesprek over basisvaardigheden, toetsdrukte en governance. Aan de tafel over basisvaardigheden was het even zoeken naar wat basisvaardigheden eigenlijk zijn en voor wie? Hoe komen we tot taal, rekenen, digitale vaardigheden en burgerschap? Wat is de urgentie hier eigenlijk van en zijn wij er om de Pisa scores te verbeteren? Als het antwoord ‘nee’ is, waar zijn we dan eigenlijk wel van? Hieruit kun je concluderen dat innovatie pas werkt als iedereen in de hele keten het eens is met het doel, de eigen rol daarin en het gewenste resultaat.
De centrale vraag die ontstond aan de tafel over toetsdrukte was: wat is de waarde van toetsen? Conclusie was dat toetsing verschillende functies heeft. Toetsen kunnen een selectiemiddel zijn, bijvoorbeeld bij een vervolgopleiding, leerlingen kunnen door toetsing inzicht krijgen in waar ze staan en waar ze nog iets te ontwikkelen of leren hebben en toetsen worden ook gebruikt om de kwaliteit op schoolniveau te monitoren. Er zijn fikse meningsverschillen over noodzaak en waarde van toetsing. De manier waarop we nu met toetsen omgaan in het onderwijs leidt vaak tot toetsdruk(te) bij leerlingen (en leraren). Dit houden we met z’n allen (‘the whole system’) in stand en kunnen we veranderen als we dat gezamenlijk doen.
Aan de derde dialoogtafel zijn de verschillende kanten van governance belicht. Er werd geconstateerd dat we vooral naar onderwijs kijken vanuit een economisch perspectief, terwijl we vanuit ‘the whole system’ toe zouden willen naar een governancemodel dat recht doet aan samen leren en werken. Een model dat gefundeerd is door de bedoeling van onderwijs en dat ondersteunend is aan alle partijen die hierin iets kunnen betekenen. De governance blijft voorlopig nog wel onderwerp van gesprek, maar we hebben begrip voor ieders rol en respecteren die.
De gesprekken aan de tafels werden als waardevol ervaren. Door de samenstelling met ‘the whole system in the room’ zaten veel verschillende perspectieven aan tafel. De kunst is. vervolgens om te zorgen voor ruimte voor iedere perspectief. Dat blijft een aandachtspunt, zeker omdat we allemaal zeer bevlogen over de inhoud spreken. Aan de ene tafel lukte het beter om ruimte te creëren voor alle perspectieven dan aan de andere tafel. Een goede gespreksleider kan helpen, maar het is ook ons aller verantwoordelijkheid om hier scherp op te zijn.
Volgende bijeenkomst: 3 april, 15-18 uur
Voor de bijeenkomsten van 13 december en 7 februari hebben we een specifieke groep mensen uitgenodigd. Dit vanwege het belang van een evenwichtige samenstelling (‘the whole system in the room’) aan de dialoogtafels in combinatie met het doel van de bijeenkomsten. We nodigen iedereen die Dialoog voor onderwijs een warm hart toedraagt van harte uit voort de laatste bijeenkomst van dit schooljaar op 3 april van 15 tot 18 uur op een locatie in het midden van het land. Reserveer deze vast in je agenda!
